Internet là gì? #19

Internet là gì?

Internet là một mạng toàn cầu kết nối hàng tỷ máy tính và thiết bị thông minh trên khắp thế giới. Nó sử dụng giao thức chuẩn TCP/IP để liên kết người dùng, truyền tải dữ liệu, và trao đổi thông tin. Internet được thiết lập nhờ các loại cáp vật lý như cáp quang, dây điện thoại, cùng với công nghệ không dây như 3G, 4G, và Wi-Fi.

• Mạng máy tính là gì?
• Thuật ngữ máy tính cần biết

Đây là phương tiện truyền thông nhanh nhất, giúp gửi và nhận thông tin từ mọi nơi trên thế giới chỉ trong vài giây.

Tại sao internet được gọi là một mạng?

Internet được gọi là mạng vì nó tạo ra một mạng lưới bằng cách kết nối các máy tính và máy chủ trên khắp thế giới thông qua các bộ định tuyến (router), các bộ chuyển mạch (switch), các đường dây điện thoại, và các thiết bị cũng như kênh truyền thông khác.

Do đó, có thể coi nó là một mạng lưới toàn cầu của các loại cáp vật lý như dây điện thoại bằng đồng, cáp quang, cáp truyền hình và thậm chí cả các kết nối không dây như 3G, 4G hoặc Wi-Fi cũng đều cần sử dụng các loại cáp này để truy cập Internet.

Cách thiết lập

Internet được thiết lập nhờ các loại cáp truyền dữ liệu như dây đồng hoặc cáp quang cũng như các công nghệ mạng khác như LAN WAN và MAN. Thậm chí các dịch vụ 2G 3G và 4G cũng như Wi-Fi đều cần đến sự bố trí cáp vật lý này để truy cập kết nối Internet.

Tổ chức Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) có trụ sở tại Hoa Kỳ, chịu trách nhiệm quản lý các tiêu chuẩn và giao thức liên quan đến internet bao gồm địa chỉ IP.

Sự khác biệt giữa Internet và World Wide Web?

Internet và World Wide Web (WWW) là hai khái niệm thường được sử dụng thay thế cho nhau nhưng thực tế chúng không giống nhau. Dưới đây là sự khác biệt chính giữa Internet và World Wide Web:

Định nghĩa:

• Internet là một mạng lưới toàn cầu kết nối hàng tỷ máy tính và thiết bị điện tử với nhau. Nó cung cấp cơ sở hạ tầng cho việc truyền dữ liệu giữa các thiết bị này, cho phép mọi người kết nối, chia sẻ và truy cập thông tin từ khắp nơi trên thế giới.
• World Wide Web là một hệ thống thông tin, nơi các tài liệu và tài nguyên khác được liên kết bằng siêu liên kết (hyperlink) và có thể truy cập qua Internet. Web là một trong những dịch vụ được xây dựng trên nền tảng của Internet.

Chức năng:

• Internet cung cấp khả năng truyền tải dữ liệu qua các mạng khác nhau, đóng vai trò như xương sống kết nối các mạng lưới nhỏ và các thiết bị cá nhân thành một hệ thống toàn cầu.
• World Wide Web là một tập hợp các trang web được liên kết với nhau mà người dùng có thể truy cập qua các trình duyệt web. Web cho phép người dùng truy cập vào các tài nguyên thông tin như văn bản, hình ảnh, video và âm thanh.

Công nghệ sử dụng:

• Internet sử dụng các giao thức mạng như TCP/IP để truyền tải dữ liệu. Nó có thể truyền dữ liệu thông qua nhiều công nghệ kết nối khác nhau như cáp quang, Wi-Fi, vệ tinh, và mạng di động.
• World Wide Web sử dụng các giao thức như HTTP hoặc HTTPS để truy cập và hiển thị nội dung web. Thông tin trên Web được viết bằng ngôn ngữ HTML và được hiển thị qua trình duyệt web.

Sự phụ thuộc:

• Internet tồn tại độc lập và không phụ thuộc vào World Wide Web. Trên Internet, người dùng có thể thực hiện nhiều hoạt động khác ngoài việc truy cập Web, như gửi email, sử dụng VoIP, truyền tệp qua FTP, và truy cập vào các ứng dụng trực tuyến.
• World Wide Web phụ thuộc vào Internet để truyền tải thông tin. Nếu không có Internet, Web không thể tồn tại vì các tài nguyên và nội dung web cần phải được truyền qua mạng Internet để đến tay người dùng.

Ứng dụng và dịch vụ:

• Internet bao gồm các dịch vụ khác như email, FTP, các giao thức truyền dữ liệu và nhiều công nghệ khác hỗ trợ kết nối và truyền thông.
• World Wide Web chỉ là một ứng dụng của Internet, được truy cập chủ yếu qua các trình duyệt web và chủ yếu phục vụ mục đích cung cấp nội dung và thông tin qua các trang web.

Tóm lại, Internet là cơ sở hạ tầng kết nối các thiết bị và mạng với nhau, còn World Wide Web là một dịch vụ sử dụng Internet để truyền tải và hiển thị nội dung.

Internet hoạt động như thế nào?

Trước khi hiểu điều này, chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số điều cơ bản liên quan đến Internet:

Internet hoạt động nhờ vào sự hỗ trợ của máy khách và máy chủ. Các thiết bị như laptop khi kết nối với internet được gọi là máy khách chứ không phải máy chủ, vì chúng không kết nối trực tiếp với internet. Thay vào đó, chúng kết nối gián tiếp thông qua Nhà cung cấp Dịch vụ Internet (ISP) và được xác định bằng một địa chỉ IP (chuỗi số).

Giống như bạn có địa chỉ nhà để định danh duy nhất cho nhà của mình, địa chỉ IP hoạt động như một “địa chỉ nhận” của thiết bị. ISP sẽ cung cấp địa chỉ IP này, và bạn có thể kiểm tra địa chỉ IP mà ISP đã gán cho hệ thống của mình.

Máy chủ là một máy tính lớn lưu trữ các trang web và cũng có địa chỉ IP riêng. Nơi lưu trữ số lượng lớn các máy chủ này gọi là trung tâm dữ liệu. Máy chủ sẽ tiếp nhận các yêu cầu được gửi từ máy khách qua trình duyệt trên mạng (internet) và phản hồi yêu cầu đó.

Để truy cập internet, chúng ta cần một tên miền đại diện cho địa chỉ IP, vì mỗi địa chỉ IP đều có tên miền riêng. Ví dụ: youtube.com, facebook.com, paypal.com là tên miền của các địa chỉ IP tương ứng. Tên miền được tạo ra để giúp người dùng dễ nhớ, thay vì phải nhớ một chuỗi số dài.

Tuy nhiên, internet không “hiểu” tên miền, mà chỉ “hiểu” địa chỉ IP. Do đó, khi bạn nhập tên miền vào thanh tìm kiếm của trình duyệt, internet sẽ tìm địa chỉ IP của tên miền này từ một “sổ điện thoại” khổng lồ, được gọi là máy chủ DNS (Domain Name Server).

Ví dụ, nếu bạn có tên của một người, bạn có thể tìm số điện thoại của họ trong danh bạ bằng cách tìm theo tên. Internet cũng dùng máy chủ DNS theo cách tương tự để tìm địa chỉ IP của tên miền.

Máy chủ DNS này thường được quản lý bởi các ISP hoặc các tổ chức tương tự.

Sau khi hiểu được những điều cơ bản, chúng ta hãy xem Internet hoạt động như thế nào?

Khi bạn bật máy tính và nhập một tên miền vào thanh tìm kiếm của trình duyệt, trình duyệt sẽ gửi yêu cầu đến máy chủ DNS để lấy địa chỉ IP tương ứng. Sau khi nhận được địa chỉ IP, trình duyệt tiếp tục gửi yêu cầu đến máy chủ của trang web đó.

Khi máy chủ nhận được yêu cầu, dữ liệu sẽ được truyền đi. Dữ liệu này được gửi qua cáp quang dưới dạng số hóa hoặc xung ánh sáng. Vì các máy chủ thường đặt ở xa, dữ liệu có thể phải di chuyển hàng ngàn dặm qua cáp quang để đến máy tính của bạn.

Cáp quang kết nối với bộ định tuyến (router), chuyển đổi tín hiệu ánh sáng thành tín hiệu điện, sau đó truyền tín hiệu qua cáp Ethernet đến máy tính xách tay của bạn. Đây là cách bạn nhận được thông tin từ máy chủ qua internet, thực chất là qua các dây cáp kết nối bạn với máy chủ.

Nếu bạn sử dụng internet không dây qua wifi hoặc dữ liệu di động, tín hiệu từ cáp quang sẽ được gửi đến trạm phát sóng, rồi từ đó truyền đến điện thoại của bạn dưới dạng sóng điện từ.

Internet được quản lý bởi ICANN (Tổ chức về số hiệu tên miền trên Internet) có trụ sở tại Hoa Kỳ, phụ trách phân phối địa chỉ IP và đăng ký tên miền.

Tốc độ truyền dữ liệu trên internet rất nhanh. Ngay khi bạn nhấn Enter, bạn có thể nhận được thông tin từ một máy chủ cách xa hàng ngàn dặm. Lý do là dữ liệu được gửi dưới dạng nhị phân (0 và 1), chia thành các gói nhỏ (packets), giúp truyền đi với tốc độ cao.

Công dụng của internet?

Internet giúp trao đổi thông tin, giao tiếp từ xa và tìm kiếm kiến thức nhanh chóng về nhiều lĩnh vực. Một số ví dụ cụ thể về công dụng của internet gồm:

• Sử dụng mạng xã hội và chia sẻ nội dung
• Giao tiếp điện tử qua tin nhắn, email, hội nghị video
• Học tập và nâng cao kỹ năng qua các khóa học, hội thảo trực tuyến
• Tìm kiếm việc làm và tuyển dụng qua các trang như LinkedIn

Các ứng dụng khác bao gồm hẹn hò trực tuyến, chơi game, nghiên cứu, đọc báo điện tử, mua sắm trực tuyến và tham gia diễn đàn thảo luận.

Bảo mật và Internet

Lượng thông tin cá nhân và công cộng trên internet khiến người dùng đối mặt với nguy cơ bị tấn công và đánh cắp dữ liệu. Hacker có thể truy cập và lấy trộm dữ liệu cá nhân như mật khẩu và thông tin tài khoản ngân hàng. Để bảo vệ quyền riêng tư, người dùng có thể:

• Cài đặt phần mềm diệt virus
• Tạo mật khẩu mạnh, duy nhất
• Sử dụng VPN hoặc chế độ duyệt ẩn danh
• Chỉ truy cập trang web có HTTPS
• Đặt tài khoản mạng xã hội ở chế độ riêng tư
• Tắt tự động điền và GPS
• Đăng xuất khỏi tài khoản sau khi dùng
• Cẩn thận với email rác và Wi-Fi công cộng

Dark web là phần ẩn của Internet, không thể truy cập qua trình duyệt thông thường và giúp bảo vệ quyền riêng tư nhưng cũng dễ bị tội phạm mạng lợi dụng để giao dịch bất hợp pháp.

Ảnh hưởng của Internet đến xã hội

Internet có cả tác động tích cực và tiêu cực đến xã hội. Một mặt, một số người cho rằng Internet có thể làm gia tăng sự cô lập xã hội và khoảng cách giữa con người, điển hình như hiện tượng lo sợ bỏ lỡ.

Mặt khác, nhiều người tin rằng Internet giúp tăng cường giao tiếp, thúc đẩy sự tham gia cộng đồng và tạo ra các kết nối bền chặt hơn.

Internet đã thay đổi cách thức giao tiếp và tương tác trong xã hội, dù theo hướng tích cực hay tiêu cực. Một ví dụ là xu hướng phát triển cá nhân ngày càng tăng, trong khi các cộng đồng dựa trên không gian, công việc và gia đình ngày càng giảm.

Ngày nay, con người ngày càng kết nối với nhau dựa trên các dự án, giá trị và sở thích cá nhân. Các cộng đồng không chỉ tồn tại ngoại tuyến mà còn phát triển trực tuyến thông qua các nền tảng như Facebook và LinkedIn.

Các giao thức kết nối Internet

Giao thức là tập hợp các quy tắc giúp điều chỉnh hoạt động của bất kỳ tổ chức hoặc công nghệ nào

Ba loại giao thức kết nối Internet chính là:

• Mô hình mạng (TCP/IP Network Model – TCP/IP): Đây là các giao thức phổ biến nhất để kết nối các mạng là Giao thức Điều khiển Truyền tải (TCP) và Giao thức Internet (IP). Mọi liên lạc đều được chia nhỏ thành các gói packet từ nguồn đến đích.
• Giao thức truyền tệp (File Transfer Protocol – FTP): Giao thức truyền tệp cho phép người dùng truyền tải tài liệu, tệp, văn bản, tệp đa phương tiện, tệp chương trình từ thiết bị này sang thiết bị khác.
• Giao thức truyền tải siêu văn bản (Hypertext Transfer Protocol – HTTP): Giao thức truyền tải siêu văn bản được sử dụng để di chuyển các tài liệu siêu văn bản giữa hai hoặc nhiều máy tính hoặc thiết bị khác. Các liên kết có thể được tạo bằng thẻ HTML dưới dạng văn bản hoặc đồ họa.

Lịch sử của Internet

Tiền thân của Internet là ARPANet, lần đầu tiên được đưa vào sử dụng năm 1969. Bộ giao thức mạng mở TCP/IP đã được ARPANet áp dụng vào năm 1983, và National Science Foundation Network (NSFNet) đã phát triển mạng này vào năm 1985 để kết nối các khoa khoa học máy tính của các trường đại học trên khắp Hoa Kỳ.

• Lịch sử phát triển của máy tính

Khi HTTP được phát triển vào năm 1989, nó đã cho phép các nền tảng máy tính khác nhau kết nối với cùng một trang web, giúp cải thiện đáng kể khả năng liên lạc qua mạng. Trình duyệt web Mosaic cũng được phát triển vào năm 1993.

Trong suốt các năm, Internet không ngừng phát triển. Để đáp ứng sự gia tăng số lượng địa chỉ IP có thể sử dụng, IPv6 đã ra đời nhằm đảm bảo khả năng mở rộng dài hạn của Internet.

Tương tự, Internet of Things (IoT) cũng xuất hiện, cho phép gần như mọi thiết bị hoặc đối tượng có thể có một mã nhận dạng duy nhất (UID) và khả năng tự động truyền dữ liệu qua Internet.

Lợi ích của Internet

• Nhắn tin tức thời: Bạn có thể dễ dàng gửi tin nhắn, email, trò chuyện bằng giọng nói, tổ chức hội nghị video, và nhiều hình thức giao tiếp khác qua Internet.
• Chỉ đường: Với GPS, bạn có thể tìm đường đến hầu hết mọi nơi trong thành phố hoặc quốc gia, cũng như tìm kiếm các địa điểm như nhà hàng, trung tâm mua sắm và dịch vụ gần bạn.
• Mua sắm trực tuyến: Internet cho phép bạn mua sắm trực tuyến, từ quần áo, giày dép, đến việc đặt vé xem phim, vé tàu hoặc vé máy bay.
• Thanh toán hóa đơn: Bạn có thể thanh toán các hóa đơn như tiền điện, tiền gas, học phí và nhiều loại chi phí khác qua mạng.
• Ngân hàng trực tuyến: Bạn có thể kiểm tra số dư, chuyển tiền, nhận bản sao kê và thực hiện các giao dịch tài chính khác từ xa.
• Bán hàng trực tuyến: Bán sản phẩm hoặc dịch vụ qua mạng giúp bạn tiếp cận nhiều khách hàng hơn, qua đó tăng doanh thu và lợi nhuận.
• Làm việc từ xa: Trong trường hợp cần, bạn có thể làm việc tại nhà với kết nối Internet. Nhiều công ty hiện nay hỗ trợ nhân viên làm việc từ xa.
• Giải trí: Bạn có thể nghe nhạc, xem phim, video hoặc chơi game trực tuyến.
• Điện toán đám mây: Internet giúp bạn kết nối với các dịch vụ đám mây, như lưu trữ và xử lý dữ liệu từ xa.
• Xây dựng sự nghiệp: Bạn có thể tìm kiếm việc làm trên các trang tuyển dụng trực tuyến và gửi CV qua email.

Hạn chế của Internet

• Lãng phí thời gian: Internet có thể làm giảm năng suất nếu bạn dành quá nhiều thời gian vào mạng xã hội mà không làm việc hữu ích. Thay vào đó, bạn nên tận dụng thời gian để làm điều có ích và hiệu quả hơn.
• Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe: Dành nhiều thời gian trực tuyến có thể gây ra các vấn đề sức khỏe. Nhìn màn hình quá lâu có thể ảnh hưởng đến mắt và thiếu các hoạt động ngoài trời có thể làm suy giảm sức khỏe tổng thể.
• Tội phạm mạng: Tội phạm mạng như spam, virus, hack và đánh cắp dữ liệu đang ngày càng tăng. Tin tặc có thể xâm nhập hệ thống và lấy cắp thông tin cá nhân của bạn.
• Ảnh hưởng đến trẻ em: Trẻ em thường xuyên xem video hoặc chơi game trên Internet có thể bị ảnh hưởng xấu đến phát triển tính cách và xã hội.
• Bắt nạt và lan truyền tiêu cực: Mạng xã hội tạo điều kiện cho việc bắt nạt và lan truyền những bình luận tiêu cực, ảnh hưởng xấu đến cộng đồng.

Các phương thức kết nối Internet

Có nhiều phương thức để kết nối với Internet, bao gồm:

Kết nối quay số (Dial-Up): Người dùng kết nối đường dây điện thoại với máy tính để truy cập Internet. Khi đang kết nối, không thể thực hiện hoặc nhận cuộc gọi qua điện thoại cố định.

Băng thông rộng (Broadband): là một loại kết nối Internet có tốc độ cao, cho phép truyền tải dữ liệu với dung lượng lớn trong một khoảng thời gian ngắn. Kết nối này sử dụng các công nghệ như cáp quang, cáp đồng trục, DSL (Digital Subscriber Line), và kết nối qua đường dây điện thoại hoặc mạng di động. Nhờ vào khả năng truyền tải dữ liệu nhanh và ổn định, băng thông rộng được sử dụng phổ biến cho các hoạt động như xem video trực tuyến, chơi game, làm việc từ xa và hội nghị video.

Kết nối không dây: Bao gồm các dịch vụ di động và Wi-Fi, giúp người dùng kết nối Internet qua sóng vô tuyến mà không cần dây cáp. Một số ví dụ:

• Wi-Fi: Cho phép kết nối Internet tốc độ cao mà không cần dây cáp.
• Điện thoại di động: Các smartphone hiện nay đều có thể kết nối Internet qua các gói dữ liệu di động mà không cần kết nối dây.
• Vệ tinh: Được sử dụng để cung cấp Internet không dây ở các khu vực không có băng thông rộng.

• Mạng ISDN (Dịch vụ số liên mạng): Sử dụng đường dây điện thoại để truyền dữ liệu âm thanh hoặc video, cung cấp kết nối Internet cho người dùng.

Các hoạt động khác có thể thực hiện trên Internet

Một trong những tính năng nổi bật của Internet là khả năng giao tiếp gần như tức thì với bất kỳ ai trên thế giới. Với hàng tỷ người dùng toàn cầu, email đã trở thành một trong những phương thức giao tiếp trực tuyến phổ biến và lâu đời nhất để chia sẻ thông tin. Mọi người có thể tương tác theo nhiều cách khác nhau và xây dựng cộng đồng trực tuyến thông qua các nền tảng mạng xã hội.

Bên cạnh đó, Internet còn có rất nhiều ứng dụng khác. Bạn có thể cập nhật tin tức, mua sắm trực tuyến, quản lý tài chính, gặp gỡ người mới, xem TV, hoặc học các kỹ năng mới. Với Internet, bạn có thể thực hiện và tìm hiểu gần như mọi thứ một cách trực tuyến.