Có gì hay?
Trình duyệt là gì?
Trình duyệt là một phần mềm giúp khám phá, truy xuất và hiển thị thông tin trên mạng World Wide Web. Thông tin này có thể ở dạng hình ảnh, trang web, video và các tệp khác, tất cả đều được liên kết qua siêu liên kết và được xác định qua URL (Uniform Resource Identifier). Ví dụ: bạn đang đọc trang này qua một trình duyệt.
Trình duyệt là một chương trình chạy trên máy tính hoặc thiết bị di động của người dùng và liên hệ với máy chủ web để lấy thông tin được yêu cầu. Máy chủ web gửi dữ liệu trở lại và trình duyệt hiển thị kết quả trên thiết bị có kết nối internet. Trình duyệt gửi yêu cầu đến máy chủ web trên internet bằng giao thức HTTP (Hypertext Transfer Protocol) và yêu cầu kết nối internet qua thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng.
Các tính năng cơ bản của trình duyệt
- Nút làm mới: Tải lại nội dung trang web. Các trình duyệt thường lưu bản sao trang để tăng tốc truy cập. Đôi khi, cần bấm làm mới để xem thông tin cập nhật.
- Nút dừng: Hủy kết nối với máy chủ và ngừng tải trang. Rất hữu ích để ngăn chặn các trang web độc hại tải vào trình duyệt.
- Nút trang chủ: Đưa người dùng trở lại trang chủ được thiết lập sẵn.
- Thanh địa chỉ web: Cho phép nhập địa chỉ trang web và truy cập nhanh vào website.
- Duyệt theo thẻ: Mở nhiều trang web trong một cửa sổ, cho phép truy cập đồng thời nhiều trang.
- Đánh dấu trang: Lưu lại trang web cho lần truy cập sau theo yêu cầu của người dùng.
URL (Uniform Resource Locator) là gì
URL là địa chỉ của một tài nguyên trên internet hoặc World Wide Web, còn được gọi là địa chỉ web hoặc URI (Uniform Resource Identifier).
Ví dụ: “https://www.example.com” là URL đại diện cho trang web example. Một URL chứa thông tin về giao thức truy cập, địa chỉ máy chủ hoặc tên miền, và vị trí tài nguyên trên máy chủ.
URL giúp người dùng truy cập vào tài nguyên trực tuyến cụ thể, chẳng hạn như video, trang web hoặc tài liệu khác. Phần đầu tiên của URL là định danh giao thức, cho biết giao thức sử dụng (ví dụ HTTP), phần thứ hai là tên tài nguyên, đại diện cho IP hoặc tên miền.
Các thành phần của trình duyệt
- Giao diện người dùng (User Interface): Là nơi người dùng có thể truy cập các tùy chọn như thanh địa chỉ, nút trở về, trình đơn, và các tùy chọn đánh dấu trang.
- Engine trình duyệt (Browser Engine): Kết nối giao diện người dùng và engine hiển thị như một cầu nối. Engine này xử lý các lệnh từ giao diện người dùng và tương tác với engine hiển thị.
- Engine hiển thị (Rendering Engine): Hiển thị nội dung yêu cầu trên màn hình trình duyệt. Nó chuyển đổi các tệp HTML, XML và hình ảnh, định dạng qua CSS để tạo bố cục hiển thị. Ví dụ: Internet Explorer sử dụng Trident, Chrome và Opera dùng Blink, Safari dùng Webkit, Firefox và Mozilla khác dùng Gecko.
- Mạng (Networking): Truy xuất URL bằng các giao thức internet như HTTP hoặc FTP và có thể dùng bộ nhớ đệm để giảm lưu lượng mạng.
- Bộ phiên dịch JavaScript (JavaScript Interpreter): Phiên dịch và thực thi mã JavaScript trên trang web và gửi kết quả đến engine hiển thị để hiển thị trên màn hình.
- UI Backend: Tạo ra các phần tử cơ bản như hộp chọn và cửa sổ.
- Lưu trữ dữ liệu (Data Storage): Lưu trữ các thông tin như cookie trên ổ đĩa của máy tính hoặc thiết bị nơi trình duyệt được cài đặt. Nó xử lý dữ liệu người dùng như bộ nhớ đệm, dấu trang, cookie và các cài đặt cá nhân.
Trình duyệt hoạt động như thế nào
Khi người dùng nhập địa chỉ web hoặc URL vào thanh tìm kiếm, yêu cầu này được chuyển đến máy chủ DNS. Máy chủ DNS lưu giữ danh sách tên hệ thống và địa chỉ IP tương ứng, sau đó chuyển đổi yêu cầu của người dùng thành số IP để xác định các máy chủ có thể hiển thị kết quả.
Trình duyệt hoạt động theo mô hình máy khách-máy chủ. Trình duyệt là chương trình máy khách gửi yêu cầu đến máy chủ theo yêu cầu của người dùng qua giao thức HTTP. Khi máy chủ nhận được yêu cầu, nó thu thập thông tin về tài liệu yêu cầu và gửi lại cho trình duyệt, sau đó trình duyệt hiển thị thông tin trên thiết bị người dùng.
Tóm tắt quy trình
- Người dùng nhập URL vào trình duyệt.
- Yêu cầu được gửi đến máy chủ DNS.
- Máy chủ DNS trả về địa chỉ IP của máy chủ lưu trữ website.
- Máy chủ gửi thông tin trở lại cho trình duyệt theo địa chỉ IP yêu cầu.
- Trình duyệt tập hợp và hiển thị thông tin trên màn hình người dùng.
Lịch sử của trình duyệt web trên máy tính
- WorldWideWeb: Trình duyệt đầu tiên, ra mắt năm 1990 bởi Tim Berners-Lee, sau đó đổi tên thành Nexus để tránh nhầm lẫn với World Wide Web.
- Lynx: Trình duyệt dựa trên văn bản, ra mắt năm 1992, không hỗ trợ hiển thị đồ họa.
- NCSA Mosaic: Trình duyệt giao diện đồ họa đầu tiên, rất phổ biến từ khi ra mắt vào năm 1993.
- Netscape Navigator: Nâng cấp từ Mosaic, ra mắt năm 1994.
- Internet Explorer: Trình duyệt đầu tiên của Microsoft, giới thiệu năm 1995.
- Opera: Dự án nghiên cứu từ 1994, ra mắt công khai năm 1996.
- Safari: Trình duyệt của Apple dành riêng cho máy Mac, ra mắt năm 2003.
- Firefox: Ra mắt năm 2004, phát triển từ Netscape Navigator.
- Google Chrome: Trình duyệt nổi tiếng của Google, ra mắt năm 2008.
- Microsoft Edge: Ra mắt năm 2015, thay thế Internet Explorer.
Danh sách các trình duyệt trên máy tính phổ biến
Google Chrome: Trình duyệt phổ biến nhất hiện nay, được phát triển bởi Google. Chrome có giao diện đơn giản, dễ sử dụng và hỗ trợ nhiều tiện ích mở rộng.
Mozilla Firefox: Trình duyệt mã nguồn mở do Mozilla phát triển, nổi bật với tính bảo mật, hiệu suất cao và khả năng tùy chỉnh với nhiều tiện ích mở rộng.
Microsoft Edge: Được Microsoft phát triển để thay thế Internet Explorer. Edge hiện dựa trên nhân Chromium nên có tốc độ và tính tương thích cao với nhiều website.
Safari: Trình duyệt mặc định trên các thiết bị của Apple, như MacBook, iPhone và iPad. Safari tối ưu tốt cho hệ điều hành macOS và iOS với khả năng bảo mật cao.
Opera: Trình duyệt dựa trên Chromium, được biết đến với các tính năng như chặn quảng cáo tích hợp, chế độ tiết kiệm pin, và VPN miễn phí.
Brave: Trình duyệt tập trung vào quyền riêng tư, chặn quảng cáo và các trình theo dõi mặc định. Brave cũng cho phép người dùng kiếm tiền từ việc xem quảng cáo an toàn.
Vivaldi: Trình duyệt dành cho người dùng thích tùy chỉnh giao diện và chức năng, được phát triển bởi một nhóm cựu kỹ sư Opera. Vivaldi cũng dựa trên nền tảng Chromium.
Tor Browser: Trình duyệt bảo mật cao, sử dụng mạng Tor để duyệt web ẩn danh, bảo vệ thông tin người dùng khỏi các trình theo dõi.
Maxthon: Trình duyệt đa nền tảng với các tính năng độc đáo như hỗ trợ tải video và đồng bộ dữ liệu đa thiết bị.
Yandex Browser: Trình duyệt phổ biến tại Nga, được phát triển bởi công ty Yandex. Nó cung cấp các tính năng bảo mật như bảo vệ khỏi các trang web độc hại và hỗ trợ tích hợp VPN.
